Frá-faraldur í kvikmyndahúsum

Ég er áhugamaður um íslenska tungu og tjáningu og verð að viðurkenna að ég get stundum orðið dálítið smámunasamur þegar ég heyri ambögur í málinu og bókstaflegar þýðingar eins og t.d. þær sem eru orðnar að kæk hjá kvikmyndahúsum landsins eða þeim sem annast innflutning og/eða kynningu á myndum.

Þar á bæ eru allar myndir “frá” einhverjum leikstjóra en ekki t.d. “eftir” hann eða hana. Hvernig þætti þér að heyra kynningu á nýjustu mynd Friðriks Þórs Friðrikssonar og hún sögð “frá Friðriki Þór”? Eru myndirnar hans ekki “eftir hann”?

Þetta eilífðar “frá”-tal er auðvitað bein þýðing á orðinu “from” á ensku. Viðvaningar sem fást við þýðingar kunna oft ekki það sem heitir “menningarleg yfirfærsla” og merkir að tekið er tillit til menningar og staðbundins málfars við þýðingar og þá má alls ekki nota beina orðabókarþýðingu.

Þekkt er grínþýðingin á íslensku yfir á ensku á setningunni: “Hver á þessa bók?” Í bókstaflegri, orðabókarþýðingu er hún svona: “Hot spring river this book?”

Kæru þýðendur kynningarefnis hjá kvikmyndahúsunum: Hættið nú að tala um að myndir komi “frá” leikstjórum. Þær eru “í leikstjórn NN” eða “eftir leikstjórann NN” eða “úr hans/hennar smiðju” eða “verk leikstjórans NN” o.s.frv.

Ég er ekki “frá” því að allt sé betra í þessu samhengi en orðið “frá”!

P.S. á vindblásnum morgni 14. feb. 2020 þegar mesta óveður í manna minnum gengur yfir landið kemur mér í hug ein snilldar þýðing. Um miðja liðna öld varð víðfræg kvikmynd gerð eftir bókinni Gone With the Wind. Hvernig skyldi titill bókar og myndar hafa verið þýddur? Horfin í rokið? Farin með vindinum? Fokin út í veður og vind? Nei, bókin á íslensku heitir Á hverfanda hveli. Þá kunni fólk íslensku og vísar titillinn vel til hverfulleika tímans og lífsins á snilldarlegan og skáldlega hátt.

About ornbardur

Sóknarprestur, fv. fulltrúi í Stjórnlagaráði. Theologian, retired Parish Minister Church of Iceland and Church of Norway. Former member of The Constitutive Council of Iceland.
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.