Örn Bárður Jónsson – and "BARD-art"

Þankar um vísindi og trú

Viltu hlusta? Tekur tæpar 7 mínutur.

Ég velti því fyrir mér hver staða sumra greina sé innan háskóla heimsins sem kenna sig við mannleg fræði eða humanities, sem í daglegu máli hér heima á skerinu eru kölluð félagsvísindi.

Ég hef lengi velt því fyrir mér hvers vegna álitsgjafar í íslenskum fjölmiðlum, sem koma gjarnan í viðtöl hjá RÚV um málefni líðandi stundar, fræðimenn sem koma úr háskólum landsins, virðast að meiri hluta til fljúga á vængjum Wóke-isma. Fylgjendur þess isma eru uppteknir af að finna misrétti. En þeim sést ekki ætíð fyrir, því þegar afréttara þeirra er beitt, þá leiðir það oftar en ekki til leiðréttingar meints óréttlætis með því að skapa nýjan órétt. Sumir álitsgjafar minna mig á furðuverkfæri fáránleikans sem kallast plankastrekkjari. Klassískur hrekkur á smíðaverkstæðum gengur út á það að senda lærlinginn til að sækja strekkjarann því plankinn sem meistarinn er með á borðinu er of stuttur.

Þá hef ég líka velt því fyrir mér hvers vegna fólk fylkir sér undir fána Wóke-hugmyndafræðinnar, sem í grunninn vill brjóta niður flest, ef ekki öll, gildi Vesturlanda? Æsingur þeirra á þeim vettvangi minnir á myndbrot Siðbótarmanna á miðöldum, sem á rann æði og varð til þess að aldagömul listaverk voru brotin niður og eyðilögð. Þá er í fersku minni að öfgamúslimar sprengdu í tætlur fyrir nokkrum árum búddísk menningarverðmæti, styttur sem staðið höfðu um aldir í Austurlöndum. Myndbrot eru menningarglæpur.

Stundum hleypur neisti í púðrið hjá fólki sem í grunninn vill frið, en missir algjörlega tökin, þegar það breytist í múg og fer um með offorsi og sést ekki fyrir í æsingi sínum.

Nýlega vitnaði ég í grein í Morgunblaðinu í nýlátinn stjörnuheimspeking Evrópu, Juergen Habermas, sem lést í apríl á þessu ári 2026 og sagði að Vesturlönd hefðu allan sinn grunn úr Biblíunni, þ.e.a.s. réttlætishugsunina úr textum Gyðinga og kærleikann úr kenningum Krists. Habermas var, Nota Bene, guðleysingi. En hvers vegna vill fólk kasta þessum gildum á glæ eða falsa veruleikann með því að trúa því að þetta hafi nú bara komið af sjálfu sér og hefði hvort sem er gerst burt séð frá Móse og spámönnum GT? Skiptir þá engu hvað Jesús sagði um lífið og tilveruna?

Skoðum framfarir Vesturlanda og afrek vísindamanna frá öllum heimshornum.

Ef litið er til Nóbelsverðlaunahafa og þeir flokkaðir eftir vísindagreinum og spurt um leið hvort þeir séu guðleysingjar í grunninn eða trúi því að að baki veröldinni sé hugur, skapandi vitund, sem sett hafi allt heila kerfið í gang, gert allt úr engu – ex nihilo – þá kemur í ljós að hlutfall trúleysingja meðal raunvísindamanna sem hlotið hafa Nóbelsverðlaun er mjög lágt en innan félagsfræða er hllutfall trúleysingja mun hærra og jafnvel margfalt hærra í sumum greinum.

Hér kemur texti af netinu sem gervigreindin Claude þýddi fyrir mig:

Byggt á gögnum frá 1901 til 2000 teljast kristnir Nóbelsverðlaunahafar vera 78,3% af verðlaunahöfum. Kristnir eru í algjörum meirihluta en athygli vekur að gyðingar hafa reyndar hlotið yfir 20% allra Nóbelsverðlauna, þrátt fyrir að vera innan við 0,2% af heimsbyggðinni.

Kristni: Felur í sér kaþólikka, orþódoxa og svo mótmælendur [anglíkanar, kalvinistar, lútheranar, baptistar, hvítasunnumenn o.fl.] sem leiddu í öllum flokkum með um 78,3% friðarverðlauna, 72,5% efnafræðiverðlauna og 65,3% eðlisfræðiverðlauna.

Gyðingleg trú: verðlaunahafar úr þeim ranni hlutu 20% allra verðlauna, þar á meðal 40% hagfræðiverðlauna og 26% læknisfræði- og eðlisfræðiverðlauna.

Aðrir: Trúleysingjar, guðsafneitar og frjálshyggjumenn stóðu fyrir 10,5% allra verðlaunahafa, en voru með enn hærri hlutdeild í bókmenntum eða 35%.

Aðrir hópar: Múslimar (0,8%), búddistar og hindúar eru afar lítill hluti af heildarfjölda verðlaunahafa.

Á milli 1901 og 2000 teljast um 65,4% af 654 Nóbelsverðlaunahöfum fylgja kristinni lífssýn.

Athygli vekur að Nóbelsverðlaunahafar í félagsgreinum eru að meirihluta til guðleysingjar, um 63%.

Vísindi og fræði hafa blómstrað í löndum sem byggja á áþekkum gildagrunni. Vesturlönd eru þar stærsta mengið. Viljum við kasta gildagrunni okkar? Viljum við guðlausan heim, trúlaus ríki? Stutt er síðan guðlaus ríki kommúnismans féllu eins og spilaborgir. Guðlaus kratismi er af sama meiði og guðlausir hægri menn eru líka til.

Þegar maðurinn sem tegund, afneitar eðli sínu og guðlegum uppruna, þá er hann kominn í mótsögn við lögmál lífsins, hina æðstu vitund, sem gaf okkur allt, sem þessi heimur hefur uppá að bjóða, bæði efni og anda.

Hann er þá kannski orðinn að einskonar plankastrekkjara.

Hvar stendur þú, hvað segir hjarta þitt?