{"id":7429,"date":"2026-03-16T16:40:34","date_gmt":"2026-03-16T16:40:34","guid":{"rendered":"http:\/\/ornbardur.com\/2026\/03\/16\/riki-gydinga\/"},"modified":"2026-03-16T16:40:34","modified_gmt":"2026-03-16T16:40:34","slug":"riki-gydinga","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ornbardur.com\/?p=7429","title":{"rendered":"R\u00edki gy\u00f0inga"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>N\u00fdlegur fornleifafundur sannar tilvist \u00cdsraelsr\u00edkis fyrir um 2.700 \u00e1rum<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"962\" height=\"720\" src=\"http:\/\/localhost:8081\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/img_0839.jpg?w=962\" alt=\"\" class=\"wp-image-7428\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Ass\u00fdr\u00edska innsigli\u00f0 er \u00fea\u00f0 eina sem fundist hefur<br \/>fr\u00e1 t\u00edmum fyrsta musterisins.<br \/>Mynd: Yoli Schwartz hj\u00e1 \u00cdsraelsku fornleifastofnuninni.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-audio\"><audio controls src=\"https:\/\/pub-c849b6aaf98340c4bec7b480b0f7ffe9.r2.dev\/2026\/03\/riki-gydinga-1.m4a\"><\/audio><\/figure>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cdsrael er r\u00edki gy\u00f0inga sem b\u00fai\u00f0 hafa um aldir og \u00e1r\u00fe\u00fasund \u00e1 sv\u00e6\u00f0inu fyrir botni Mi\u00f0jar\u00f0arhjafs. \u00deeir eiga s\u00edna <em>skr\u00e1\u00f0u<\/em> s\u00f6gu og n\u00fdlega fannst merkileg \u00e1letrun.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Fornleifafr\u00e6\u00f0ingar hafa grafi\u00f0 upp \u00f3venjulega ass\u00fdr\u00edska \u00e1letrun fr\u00e1 t\u00edmum fyrsta musterisins \u00ed Jer\u00fasalem \u2014 \u00fe\u00e1 fyrstu sinnar tegundar sem fundist hefur \u00ed borginni. L\u00edti\u00f0 leirbrot, a\u00f0eins 2,5 sent\u00edmetrar \u00ed \u00feverm\u00e1l og \u00e1letra\u00f0 me\u00f0 akkad\u00edskri fleygr\u00fanaskrift, fannst n\u00e1l\u00e6gt Vesturm\u00far Musterisfjallsins \u00ed uppgrefti sem \u00cdsraelsk fornleifastofnun (IAA) og Borgarsj\u00f3\u00f0ur Dav\u00ed\u00f0s st\u00f3\u00f0u fyrir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c1letrunin, sem er um 2.700 \u00e1ra g\u00f6mul, var l\u00edklega hluti af konunglegu innsigli \u00e1 opinberri sendingu sem send var fr\u00e1 ass\u00fdrsku konungshir\u00f0inni til J\u00fadar\u00edkisins. Fr\u00e6\u00f0imenn telja a\u00f0 h\u00fan g\u00e6ti \u00e1tt vi\u00f0 seinkun \u00e1 grei\u00f0slu skatts, hugsanlega tengda t\u00edma spennu e\u00f0a uppreisnar eins og l\u00fdst er \u00ed Bibl\u00edunni \u00feegar Hisk\u00eda konungur ger\u00f0i uppreisn gegn stj\u00f3rn Ass\u00fdr\u00edu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Broti\u00f0 fannst me\u00f0 blautsigtun, \u00ed fornleifagar\u00f0inum Davidson \u00ed Jer\u00fasalem, til a\u00f0 tryggja \u00e1rei\u00f0anleika \u00feess. Samkv\u00e6mt ranns\u00f3knarh\u00f3pnum er \u00feetta bein s\u00f6nnun fyrir or\u00f0askiptum milli Ass\u00fdr\u00edu, hins forna r\u00edkjandi veldis \u00ed Mi\u00f0-Austurl\u00f6ndum, og J\u00fada, fyrrverandi l\u00e9nsr\u00edkis. Leirbroti\u00f0 inniheldur dagsetningu (\u201efyrsta dag m\u00e1na\u00f0arins Av\u201c) og nefnir \u201evagnstj\u00f3ra\u201c, konunglegan sendibo\u00f0a sem haf\u00f0i \u00fea\u00f0 hlutverk a\u00f0 koma opinberum skilabo\u00f0um \u00e1 framf\u00e6ri.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jar\u00f0lagi\u00f0 sem inniheldur \u00e1letrunina var teki\u00f0 \u00far setl\u00f6gum fr\u00e1 s\u00ed\u00f0ara musteri \u00ed fornri fr\u00e1rennslisr\u00e1s Jer\u00fasalem. Fornleifafr\u00e6\u00f0ingar telja a\u00f0 h\u00fan eigi r\u00e6tur a\u00f0 rekja til hruns eldra mannvirkis fr\u00e1 hinu fyrsta musteri, n\u00e1l\u00e6gt einum af n\u00e1l\u00e6gustu \u00feekktu st\u00f6\u00f0um vestan vi\u00f0 Musterisfjalli\u00f0 me\u00f0 leifum fr\u00e1 \u00feeim t\u00edma.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Steinfr\u00e6\u00f0ileg greining leiddi \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 leirinn var ekki sta\u00f0bundinn heldur kom hann fr\u00e1 T\u00edgris-dalnum \u2014 \u00fear sem helstu borgir Ass\u00fdr\u00edu, N\u00edn\u00edve, Ass\u00far og Nimrud (Kal\u1e2bu), eru. \u00deetta sannar a\u00f0 leirbroti\u00f0 var framleitt \u00ed stj\u00f3rns\u00fdslumi\u00f0st\u00f6\u00f0 Ass\u00fdr\u00edu og sent til Jer\u00fasalem. Efnafr\u00e6\u00f0ileg ranns\u00f3kn er hafin \u00e1 vegum Jar\u00f0fr\u00e6\u00f0istofnunar \u00cdsraels til a\u00f0 bera kennsl \u00e1 n\u00e1kv\u00e6man uppruna \u00feess.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ass\u00fdr\u00eda n\u00e1\u00f0i yfir sv\u00e6\u00f0i\u00f0 sem \u00ed dag er \u00cdrak, hluti af \u00cdran, K\u00faveit og Tyrkland.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00fdlegur fornleifafundur sannar tilvist \u00cdsraelsr\u00edkis fyrir um 2.700 \u00e1rum<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_hide_featured_image":false,"_jetpack_featured_image_duplicate_dismissed":0,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-7429","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-greinar-og-hugvekjur-articles"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7429","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7429"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7429\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7429"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7429"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7429"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}