{"id":7267,"date":"2026-02-09T18:17:30","date_gmt":"2026-02-09T18:17:30","guid":{"rendered":"http:\/\/ornbardur.com\/2026\/02\/09\/grein-um-ahrif-fedra-a-heilsu-barna-sinna-allt-til-fullordinsara-theirra\/"},"modified":"2026-02-09T18:17:30","modified_gmt":"2026-02-09T18:17:30","slug":"grein-um-ahrif-fedra-a-heilsu-barna-sinna-allt-til-fullordinsara-theirra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ornbardur.com\/?p=7267","title":{"rendered":"Grein um \u00e1hrif fe\u00f0ra \u00e1 heilsu barna sinna allt til fullor\u00f0ins\u00e1ra \u00feeirra"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Greinin er \u00far The New York Times og \u00fe\u00fddd me\u00f0 Google translate sem er au\u00f0vita\u00f0 vi\u00f0vaningsleg \u00e1 \u00edslensku en \u00e9g l\u00e6t hana samt duga.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Research Finds Interaction With Father, Not Mother, Affects Child Health<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1310\" height=\"1802\" src=\"http:\/\/localhost:8081\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/img_0729.jpg?w=744\" class=\"wp-image-7266\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-audio\"><audio controls src=\"https:\/\/pub-c849b6aaf98340c4bec7b480b0f7ffe9.r2.dev\/2026\/02\/arhrif-fedra-a-heilsu-barna-sinna-nyt.m4a\"><\/audio><\/figure>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ranns\u00f3knir s\u00fdna a\u00f0 samskipti vi\u00f0 f\u00f6\u00f0ur, ekki m\u00f3\u00f0ur, hafa \u00e1hrif \u00e1 heilsu barna<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Langt\u00edmaranns\u00f3kn \u00e1 292 fj\u00f6lskyldum tengdi uppeldisst\u00edl fe\u00f0ra vi\u00f0 hjartaheilsu barna sinna \u00e1rum s\u00ed\u00f0ar. Rannsakendum til undrunar fundust engin sl\u00edk tengsl vi\u00f0 m\u00e6\u00f0ur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mestan hluta 20. aldar og s\u00ed\u00f0ar rekja f\u00e9lagsv\u00edsindamenn fj\u00f6lbreytt langvinn ge\u00f0heilbrig\u00f0isvandam\u00e1l til vanvirkni milli ungbarna og m\u00e6\u00f0ra \u00feeirra, sem voru flokka\u00f0ar sem yfirl\u00e6tislegar, hafnandi, r\u00e1\u00f0r\u00edkar e\u00f0a tv\u00edbentar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">En teymi v\u00edsindamanna fr\u00e1 Pennsylvania State University hefur komist a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 stundum getur uppeldisheg\u00f0un fe\u00f0ra snemma haft meiri \u00e1hrif \u00e1 heilsu barna.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cd ranns\u00f3kn sem birtist n\u00fdlega \u00ed t\u00edmaritinu Health Psychology, fylgdust v\u00edsindamennirnir me\u00f0 \u00fer\u00edhli\u00f0a samskiptum milli 10 m\u00e1na\u00f0a gamalla ungbarna, fe\u00f0ra \u00feeirra og m\u00e6\u00f0ra og k\u00f6nnu\u00f0u s\u00ed\u00f0an fj\u00f6lskyldurnar \u00feegar b\u00f6rnin voru 2 og 7 \u00e1ra.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00deeir komust a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 fe\u00f0ur sem voru minna gaumg\u00e6fir gagnvart 10 m\u00e1na\u00f0a g\u00f6mlum b\u00f6rnum s\u00ednum \u00e1ttu l\u00edklega \u00ed erfi\u00f0leikum me\u00f0 sameiginlega foreldrahlutverki\u00f0, dr\u00f3gu sig \u00ed hl\u00e9 e\u00f0a kepptu vi\u00f0 m\u00e6\u00f0ur um athygli barnanna. Og vi\u00f0 sj\u00f6 \u00e1ra aldur voru b\u00f6rn \u00feessara fe\u00f0ra l\u00edklegri til a\u00f0 hafa merki um l\u00e9legri hjarta- e\u00f0a efnaskiptaheilsu, svo sem b\u00f3lgur og h\u00e1an bl\u00f3\u00f0sykur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Heg\u00f0un m\u00e6\u00f0ra haf\u00f0i ekki s\u00f6mu \u00e1hrif, sag\u00f0i Alp Aytuglu, n\u00fddoktor vi\u00f0 Heilbrig\u00f0is- og mann\u00fer\u00f3unarh\u00e1sk\u00f3lann \u00ed Penn State og h\u00f6fundur greinarinnar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201eVi\u00f0 bjuggumst au\u00f0vita\u00f0 vi\u00f0 a\u00f0 fj\u00f6lskyldud\u00fdnam\u00edk, allir \u00ed fj\u00f6lskyldunni, fe\u00f0ur og m\u00e6\u00f0ur, myndu hafa \u00e1hrif \u00e1 \u00feroska barna &#8211; en \u00fea\u00f0 voru bara fe\u00f0ur \u00ed \u00feessu tilfelli,\u201c sag\u00f0i Dr. Aytuglu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00deegar heg\u00f0un f\u00f6\u00f0urins \u00ed \u00fer\u00edhli\u00f0a samskiptum er neikv\u00e6\u00f0, sag\u00f0i hann, \u201e\u00fe\u00e1 byrjum vi\u00f0 a\u00f0 sj\u00e1 hvernig s\u00fa neikv\u00e6\u00f0ni getur hugsanlega smitast yfir fj\u00f6lskylduna og a\u00f0 lokum haft \u00e1hrif \u00e1 heilsu barna.\u201c<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00dea\u00f0 eru til fj\u00f6lmargar ranns\u00f3knir sem s\u00fdna a\u00f0 b\u00f6rn sem alast upp \u00ed heimilum \u00fear sem mikil streita er, eru \u00ed meiri h\u00e6ttu \u00e1 heilsufarsvandam\u00e1lum eins og offitu og sykurs\u00fdki, og \u00f3t\u00edmab\u00e6rum dau\u00f0sf\u00f6llum, s\u00ed\u00f0ar \u00e1 \u00e6vinni.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rannsakendur geta fylgst me\u00f0 streitustigi me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 m\u00e6la merki um b\u00f3lgur, sem virkja \u00f3n\u00e6miskerfi\u00f0 \u00ed m\u00f3tl\u00e6ti e\u00f0a \u00feunglyndi, e\u00f0a bl\u00f3\u00f0sykursgildi, vegna \u00feess a\u00f0 menn \u00fer\u00f3u\u00f0ust til a\u00f0 framlei\u00f0a orku \u00feegar \u00feeir standa frammi fyrir h\u00e6ttu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">En fyrri ranns\u00f3knir hafa tilhneigingu til a\u00f0 einbeita s\u00e9r a\u00f0 uppeldisst\u00edl einst\u00e6\u00f0s foreldris, oftast m\u00f3\u00f0urinnar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Til a\u00f0 skilja betur d\u00fdnam\u00edkina \u00ed heildarfj\u00f6lskyldunni sko\u00f0a\u00f0i teymi\u00f0 vi\u00f0 Penn State 18 m\u00edn\u00fatna myndbandsuppt\u00f6ku af samskiptum m\u00e6\u00f0ra, fe\u00f0ra og barna \u00feeirra vi\u00f0 leik \u00e1 tveimur t\u00edmapunktum og gaf einkunn fyrir n\u00e6mi og j\u00e1kv\u00e6\u00f0ar tilfinningar foreldra, og fyrir d\u00fdnam\u00edk foreldranna saman, \u00ed tensglum vi\u00f0 afturhvarf og samkeppni.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00deessi heg\u00f0un kom stundum upp \u00feegar fa\u00f0irinn reyndi a\u00f0 beina athygli barnsins fr\u00e1 m\u00f3\u00f0urinni, sag\u00f0i Dr. Aytuglu. \u201e\u00de\u00fa g\u00e6tir ekki n\u00e1\u00f0 athygli barnsins og \u00fea\u00f0 g\u00e6ti fengi\u00f0 \u00feig til a\u00f0 draga \u00feig \u00ed hl\u00e9,\u201c sag\u00f0i hann. \u201eA\u00f0allega geta karlar, samanbori\u00f0 vi\u00f0 m\u00e6\u00f0ur, au\u00f0veldlega dregi\u00f0 sig \u00ed hl\u00e9 \u00feegar \u00feeir sj\u00e1 a\u00f0 \u00fe\u00e6r eru ekki a\u00f0 vinna.\u201c<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00deegar b\u00f6rnin voru 7 \u00e1ra g\u00f6mul t\u00f3ku v\u00edsindamennirnir bl\u00f3\u00f0s\u00fdni af fingrum \u00feeirra til a\u00f0 m\u00e6la fj\u00f3ra b\u00f3lgu- og efnaskiptav\u00edsa. Tv\u00f6 l\u00edtil til mi\u00f0lungsmikil tengsl komu fram \u00ed g\u00f6gnunum: Fe\u00f0ur sem t\u00f3ku n\u00e6mari \u00fe\u00e1tt \u00ed samforeldri me\u00f0 b\u00f6rnum s\u00ednum voru betri \u00ed samforeldri; og b\u00f6rnin sem foreldrar \u00e1ttu au\u00f0veldara me\u00f0 a\u00f0 ala upp b\u00f6rnin s\u00edn h\u00f6f\u00f0u l\u00e6gra gildi af C-reactive protein, e\u00f0a CRP, og gl\u00fdk\u00f3s\u00fdleru\u00f0u hemogl\u00f3b\u00edni, e\u00f0a HbA1c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00deessir m\u00e6likvar\u00f0ar hafa \u00e1hrif \u00e1 heilsu yfir langan t\u00edma, sem bendir til \u00feess a\u00f0 b\u00f6rnin g\u00e6tu veri\u00f0 \u00ed meiri h\u00e6ttu \u00e1 langvinnum sj\u00fakd\u00f3mum \u00e1 mi\u00f0jum aldri e\u00f0a s\u00ed\u00f0ar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201e\u00deetta \u00fe\u00fd\u00f0ir ekki a\u00f0 a\u00f0eins pabbarnir skipti m\u00e1li, en ekki m\u00e6\u00f0urnar,\u201c sag\u00f0i Hannah M.C. Schreier, d\u00f3sent \u00ed l\u00edffr\u00e6\u00f0ilegri atferlisheilsu vi\u00f0 Penn State og h\u00f6fundur greinarinnar. \u00cd sta\u00f0inn, sag\u00f0i Dr. Schreier, bendir \u00fea\u00f0 til \u00feess a\u00f0 j\u00e1kv\u00e6\u00f0 \u00fe\u00e1tttaka fe\u00f0ra \u00e1 bernsku\u00e1rum og sm\u00e1barna\u00e1rum b\u00e6ti heilsu allrar fj\u00f6lskyldunnar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Til a\u00f0 \u00fatsk\u00fdra \u00feessa ni\u00f0urst\u00f6\u00f0u settu h\u00f6fundarnir fram \u00fea\u00f0 sem \u00feeir kalla \u201ekenninguna um f\u00f6\u00f0urinn sem er til sta\u00f0ar\u201c, sem sn\u00fdr a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 fe\u00f0ur s\u00e9u s\u00e9rstaklega tilfinningalega vi\u00f0brag\u00f0sf\u00fasir gagnvart spennu milli foreldra og geti heg\u00f0a\u00f0 s\u00e9r \u00e1 \u00feann h\u00e1tt a\u00f0 \u00fea\u00f0 hafi neikv\u00e6\u00f0 \u00e1hrif \u00e1 alla fj\u00f6lskylduna. Hlutverk f\u00f6\u00f0urins, skrifu\u00f0u \u00feeir, \u201eg\u00e6ti \u00fev\u00ed sett hann \u00ed s\u00e9rstaka st\u00f6\u00f0u sem farveg fyrir tengslastreitu, sem a\u00f0 lokum m\u00f3tar heilsu barna.\u201c<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6nnur sk\u00fdring, skrifu\u00f0u \u00feeir, er a\u00f0 b\u00f6rnin v\u00f6r\u00f0u meiri t\u00edma me\u00f0 m\u00e6\u00f0rum s\u00ednum og v\u00e6ru \u00fev\u00ed n\u00e6mari fyrir heg\u00f0un fe\u00f0ra sinna \u00feegar \u00feeir voru \u00ed h\u00f3pi. Fj\u00f6lskylduorlofs\u00e1\u00e6tlanir g\u00e6tu brug\u00f0ist vi\u00f0 \u00feessu \u00f3jafnv\u00e6gi me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 leyfa b\u00e1\u00f0um foreldrum a\u00f0 verja t\u00edma me\u00f0 b\u00f6rnum s\u00ednum \u00e1 me\u00f0an \u00feau eru mj\u00f6g ung, sag\u00f0i Dr. Aytuglu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201e\u00deetta er eins konar glata\u00f0 t\u00e6kif\u00e6ri fyrir \u00fea\u00f0 foreldri sem \u00fearf a\u00f0 fara og gr\u00e6\u00f0a peninga,\u201c sag\u00f0i hann.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Greg Miller, pr\u00f3fessor \u00ed s\u00e1lfr\u00e6\u00f0i vi\u00f0 Northwestern-h\u00e1sk\u00f3la sem rannsakar hvernig streita hefur \u00e1hrif \u00e1 heilsu, sag\u00f0i a\u00f0 fyrri ranns\u00f3knir \u201ehef\u00f0u ekki sko\u00f0a\u00f0 fe\u00f0ur mj\u00f6g oft\u201c \u00fev\u00ed v\u00edsindamenn bi\u00f0ja yfirleitt a\u00f0eins anna\u00f0 foreldri\u00f0 um a\u00f0 fylgja barninu \u00ed pr\u00f3fun, yfirleitt m\u00f3\u00f0urina.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00deetta endurspeglar langvarandi forsendu \u00ed nor\u00f0ur-amer\u00edskri s\u00e1lfr\u00e6\u00f0i um a\u00f0 \u201em\u00e6\u00f0ur s\u00e9u \u00fe\u00e6r sem hafa mest \u00e1hrif \u00e1 vell\u00ed\u00f0an barna,\u201c sag\u00f0i Dr. Miller, sem t\u00f3k ekki \u00fe\u00e1tt \u00ed ranns\u00f3kninni. \u201eVi\u00f0 vitum ekki hva\u00f0a hlutverki fe\u00f0ur gegna vegna \u00feess a\u00f0 vi\u00f0 h\u00f6fum ekki rannsaka\u00f0 \u00fe\u00e1.\u201c<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hann sag\u00f0i a\u00f0 uppeldisheg\u00f0un v\u00e6ri a\u00f0eins einn af m\u00f6rgum \u00fe\u00e1ttum sem m\u00f3ta heilsu einstaklings \u00e1 fullor\u00f0ins\u00e1rum, \u00e1samt hlutum eins og n\u00e6ringu og l\u00edkamlegri virkni. Foreldrar, sag\u00f0i hann, geta \u201em\u00f3ta\u00f0 hvernig vi\u00f0 t\u00f6kumst \u00e1 vi\u00f0 f\u00e9lagslega heiminn, hvernig vi\u00f0 t\u00f6kumst \u00e1 vi\u00f0 \u00e1skoranir og streitu.\u201c<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u00edsindamenn ver\u00f0a a\u00f0 sj\u00e1 hvort h\u00e6gt s\u00e9 a\u00f0 endurtaka ni\u00f0urst\u00f6\u00f0urnar, sag\u00f0i hann. \u201e\u00deetta er ein ranns\u00f3kn, svo vi\u00f0 erum \u00f6ll a\u00f0 spyrja spurninga, en \u00feetta er vissulega freistandi v\u00edsbending,\u201c sag\u00f0i hann.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sarah Schoppe-Sullivan, pr\u00f3fessor \u00ed s\u00e1lfr\u00e6\u00f0i vi\u00f0 Ohio State University sem t\u00f3k ekki \u00fe\u00e1tt \u00ed ranns\u00f3kninni, vara\u00f0i vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 ranns\u00f3knin v\u00e6ri fylgnitengd, \u00feannig a\u00f0 h\u00fan s\u00fdndi ekki fram \u00e1 a\u00f0 uppeldisheg\u00f0unin hef\u00f0i \u00e1hrif \u00e1 heilsu barnsins. Til d\u00e6mis, sag\u00f0i h\u00fan, g\u00e6tu sumar fj\u00f6lskyldur sameiginleg erf\u00f0afr\u00e6\u00f0ilega \u00fe\u00e6tti sem gera \u00fe\u00e6r m\u00f3tt\u00e6kilegri fyrir streituvaldandi fj\u00f6lskyldusamb\u00f6ndum og hjartavandam\u00e1lum.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201eF\u00f3lk hefur tilhneigingu til a\u00f0 draga \u00e1lyktanir um orsakasamb\u00f6nd,\u201c sag\u00f0i h\u00fan. \u201e\u00dea\u00f0 er h\u00e6tta \u00e1 a\u00f0 oft\u00falka \u00feetta.\u201c<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u00fan benti \u00e1 a\u00f0 \u00fe\u00e1tttakendur ranns\u00f3knarinnar &#8211; n\u00fdforeldrar sem voru r\u00e1\u00f0nir \u00far fr\u00e6\u00f0slu\u00e1\u00e6tlunum um barneignir \u00ed Delaware, Maryland, Pennsylvan\u00edu og Texas &#8211; voru a\u00f0 mestu leyti hv\u00edtar, tveggja foreldra, millist\u00e9ttarfj\u00f6lskyldur, sem gerir \u00fea\u00f0 erfitt a\u00f0 alh\u00e6fa ni\u00f0urst\u00f6\u00f0urnar yfir \u00e1 fj\u00f6lbreyttan h\u00f3p.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Engu a\u00f0 s\u00ed\u00f0ur l\u00fdsti h\u00fan \u00fev\u00ed a\u00f0 rannsaka fj\u00f6lskyldud\u00fdnam\u00edk me\u00f0 t\u00edmanum sem \u201ealr\u00e6mda erfi\u00f0leika\u201c og kalla\u00f0i \u00fea\u00f0 \u201e\u00e1hrifamiki\u00f0\u201c a\u00f0 finna t\u00f6lfr\u00e6\u00f0ilega markt\u00e6k tengsl milli heg\u00f0unar foreldra \u00e1 ungbarnaskei\u00f0i og l\u00edkamlegrar heilsu vi\u00f0 sj\u00f6 \u00e1ra aldur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Greinin er \u00far The New York Times og \u00fe\u00fddd me\u00f0 Google translate sem er au\u00f0vita\u00f0 vi\u00f0vaningsleg \u00e1 \u00edslensku en \u00e9g l\u00e6t hana samt duga. Research Finds Interaction With Father, Not Mother, Affects Child Health<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_hide_featured_image":false,"_jetpack_featured_image_duplicate_dismissed":0,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-7267","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-greinar-og-hugvekjur-articles"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7267","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7267"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7267\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7267"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7267"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7267"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}