{"id":6629,"date":"2025-08-03T14:12:40","date_gmt":"2025-08-03T14:12:40","guid":{"rendered":"http:\/\/ornbardur.com\/2025\/08\/03\/vinstri-eda-haegri\/"},"modified":"2025-08-03T14:12:40","modified_gmt":"2025-08-03T14:12:40","slug":"vinstri-eda-haegri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ornbardur.com\/?p=6629","title":{"rendered":"Vinstra e\u00f0a h\u00e6gra?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Hvort heilahvelanna er r\u00e1\u00f0andi \u00ed hugsun \u00feinni? <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">eftir \u00d6rn B\u00e1r\u00f0 J\u00f3nsson<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Viltu lesa e\u00f0a hlusta? Tekur 7 m\u00edn\u00fatur.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1178\" height=\"1035\" src=\"http:\/\/localhost:8081\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/img_0271.jpg?w=1024\" alt=\"\" class=\"wp-image-6632\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Mynd fengin a\u00f0 l\u00e1ni af Vefnum<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Breski fr\u00e6\u00f0ima\u00f0urinn Iain McGilchrist (f. 1953) hefur vaki\u00f0 mikla athygli v\u00ed\u00f0a um heim og flytur fyrirlestra og m\u00e6tir \u00ed m\u00f6rg vi\u00f0t\u00f6l vi\u00f0 a\u00f0ra fr\u00e6\u00f0imenn og \u00fe\u00e1ttastj\u00f3rnendur sem m.a. er unnt a\u00f0 n\u00e1lgast \u00e1 YouTube.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-audio\"><audio controls src=\"https:\/\/pub-c849b6aaf98340c4bec7b480b0f7ffe9.r2.dev\/2025\/08\/vinstra-eda-haegra-1.m4a\"><\/audio><\/figure>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hann \u00fatsk\u00fdrir \u00e1 skiljanlegan h\u00e1tt ni\u00f0urst\u00f6\u00f0ur \u00e1ralangra ranns\u00f3kna \u00e1 mannsheilanum. Hann er mennta\u00f0ur ge\u00f0l\u00e6knir, heimspekingur og taugal\u00edffr\u00e6\u00f0ingur. \u00c9g hef lesi\u00f0 tv\u00e6r b\u00f3ka hans:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">The Master and his Emissary, The Divided Brain and the Making of the Western World.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">og<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">The Matter with Things. Our Brains, Our Delusions, and the Unmaking of the World.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cd stuttu m\u00e1li \u00fe\u00e1 fjallar fyrri b\u00f3kin um heilahvelin tv\u00f6, \u00fea\u00f0 vinstra og h\u00e6gra. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vinstra hveli\u00f0 st\u00fdrir h\u00e6gri h\u00f6nd okkar og hefur \u00ed \u00fer\u00f3unars\u00f6gu mannsins kennt honum a\u00f0 gr\u00edpa g\u00e6sina, hremma br\u00e1\u00f0ina, hrifsa. \u00dear liggja frumst\u00e6\u00f0ar hvatir og sj\u00e1lfsbjargarvi\u00f0leitni. \u00dear er tungum\u00e1li\u00f0 einnig til h\u00fasa, en l\u00edka rei\u00f0in. Vinstra hveli\u00f0 s\u00e9r hlutina \u00ed anna\u00f0 hvort sv\u00f6rtu e\u00f0a hv\u00edtu. \u00dear eru engin bl\u00e6brig\u00f0i, bara vissa um anna\u00f0hvort. Au\u00f0vita\u00f0 nota allir b\u00e6\u00f0i hvelin, en v\u00edsindamenn eru margir mj\u00f6g vinstrahvels \u00ed s\u00ednum st\u00f6rfum.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u00e6gra hveli\u00f0 s\u00e9r samhengi\u00f0, litina, margar hli\u00f0ar m\u00e1ls og margt fleira. Raungreinar hugsa mj\u00f6g \u00e1 brautum vinstrahvels en menning, listir og sk\u00f6punarg\u00e1fa rei\u00f0a sig meir \u00e1 hi\u00f0 h\u00e6gra. \u00deetta er au\u00f0vita\u00f0 einf\u00f6ldun sem er a\u00f0eins til a\u00f0 fl\u00e6kja ekki m\u00e1lin \u00ed stuttum pistli.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vinstra hveli\u00f0 er h\u00fasb\u00f3ndinn, en hi\u00f0 h\u00e6gra er \u00fej\u00f3nn hans og \u00fev\u00ed ber fyrri b\u00f3kin heiti\u00f0 The Master and his Emissary &#8211; Meistarinn og fulltr\u00fai hans.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vinstrahveli\u00f0 telur sig vita allt en veit mj\u00f6g f\u00e1tt, en hi\u00f0 h\u00e6gra telur sig vita f\u00e1tt, en veit \u00ed raun margfalt \u00e1 vi\u00f0 hitt.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00deetta er einf\u00f6ld \u00fatsk\u00fdring m\u00edn \u00e1 meginni\u00f0urst\u00f6\u00f0um \u00feessa merka v\u00edsindamanns, sem rannsaka\u00f0 hefur f\u00f3lk um \u00e1rabil sem or\u00f0i\u00f0 hefur fyrir heilaska\u00f0a. Me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 sko\u00f0a hva\u00f0 fellur burt \u00far skynjun hins skadda\u00f0a, hafa v\u00edsindamenn fundi\u00f0 lei\u00f0 til a\u00f0 kortleggja sv\u00e6\u00f0i heilans og hverju \u00feau st\u00fdra hvert og eitt.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1482\" height=\"1166\" src=\"http:\/\/localhost:8081\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/img_0270.jpg?w=1024\" alt=\"\" class=\"wp-image-6628\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Sk\u00fdringarmynd af vefnum <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">McGilchrist segir t.d. a\u00f0 f\u00f3lk innan vestr\u00e6nna \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9laga s\u00e9 \u00ed vaxandi m\u00e6li fari\u00f0 a\u00f0 hugsa \u00e1 brautum vinstra heilahvels. Skautun vex og \u00fatsk\u00fafun \u00feeirra sem eru ekki bara anna\u00f0hvort svartir e\u00f0a hv\u00edtir \u00ed hugsun. \u00deeir \u00feola illa bl\u00e6brig\u00f0i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00deetta er athyglisver\u00f0 t\u00falkun \u00e1 \u00fer\u00f3un samf\u00e9lagsins og kann a\u00f0 sk\u00fdrast af vaxandi netnotkun og m\u00f6tun \u00e1 h\u00e6grahvels hugsun, afgerandi afst\u00f6\u00f0u, anna\u00f0 hvort e\u00f0a hugsun.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cd opinberri umr\u00e6\u00f0u greini \u00e9g margt f\u00f3lk sem hugsar \u00ed svart\/hv\u00edtu og hefur litla \u00feolinm\u00e6\u00f0i til a\u00f0 r\u00e6\u00f0a fleiri hli\u00f0ar m\u00e1ls. \u00deetta er t.d. \u00e1berandi me\u00f0al margra sem n\u00fa sty\u00f0ja Palest\u00ednumenn, en vir\u00f0ast ekki \u00e1tta sig \u00e1, a.m.k. sumir, a\u00f0 \u00feeir sty\u00f0ja \u00fear me\u00f0 Hamas og \u00fatr\u00fdmingu allra Gy\u00f0inga og ey\u00f0ingu \u00cdsraelsr\u00edkis.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">St\u00e6rsta hlutmengi \u00feeirra, sem deila vi\u00f0 mig og vilja ekki kannast vi\u00f0 a\u00f0 \u00e1 m\u00e1linu s\u00e9u a.m.k. tv\u00e6r hli\u00f0ar og \u00ed raun margar fleiri, vir\u00f0ast m\u00e9r vera vinstrimenn og \u00fe\u00e1 tala \u00e9g p\u00f3lit\u00edskt. Ekkert samhengi \u00fearf a\u00f0 vera milli vinstra f\u00f3lks og \u00feeirra sem eru me\u00f0 r\u00edkjandi vinstrahvelshugsun. En m\u00e9r finnst vinstri menn og ekki s\u00edst g\u00f6mlu kommarnir, vera mj\u00f6g vinstramegin \u00ed heilanum, \u00feegar kemur a\u00f0 r\u00f6kr\u00e6\u00f0um um st\u00f3ru m\u00e1lin \u00ed heiminum. \u00deeir ganga fram \u00ed einl\u00e6gum k\u00e6rleika, sem m\u00e9r finnst vera me\u00f0virkur, \u00fev\u00ed hann setur engin skilyr\u00f0i fyrir elskunni. \u00deetta er \u00feekkt \u00far AA-fr\u00e6\u00f0um og kallast \u00fear a\u00f0 vera <em>co-dependent<\/em> e\u00f0a me\u00f0virkur. Og sl\u00edk afsta\u00f0a hj\u00e1lpar l\u00edti\u00f0 en eykur fremur eymd \u00feess sem er hj\u00e1par \u00feurfi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c9g nefni h\u00e9r d\u00e6mi um vinstrahvesl afst\u00f6\u00f0u. R\u00e1\u00f0herra sem var\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00e1 a\u00f0 finnast eitthva\u00f0 heillandi \u00ed fari Trumps var \u00fatsk\u00fafa\u00f0ur af sumum fyrir \u00fea\u00f0 a\u00f0 sj\u00e1 \u00ed honum eitthva\u00f0 anna\u00f0 en enhli\u00f0a d\u00f3ma ford\u00e6mandi f\u00f3lks. Vi\u00f0 erum \u00f6ll breyskar manneskjur. \u00dear me\u00f0 er \u00e9g ekki a\u00f0 afsaka Trump, sem \u00e9g \u00e1 reyndar afar erfitt me\u00f0 a\u00f0 \u00feola, svo \u00e9g j\u00e1ti n\u00fa eigin ford\u00f3ma.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00der\u00f6ngs\u00fdni er sjaldan g\u00f3\u00f0 afsta\u00f0a \u00feegar um f\u00f3lk er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a. Kristur kenndi okkur og br\u00fdnir okkur enn me\u00f0 or\u00f0um s\u00ednum: &#8220;\u00de\u00fa skalt elska n\u00e1unga \u00feinn eins og sj\u00e1lfan \u00feig.&#8221; \u00dea\u00f0 er ein af frumskyldum okkar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">En &#8211; og \u00fea\u00f0 er st\u00f3rt EN &#8211; vi\u00f0 \u00feurfum ekki a\u00f0 elska allar sko\u00f0anir og gj\u00f6r\u00f0ir f\u00f3lks. Til d\u00e6mis ber m\u00e9r a\u00f0 elska <em>m\u00faslima<\/em> en m\u00e9r er v\u00e6gast sagt ekki vel vi\u00f0 meingalla\u00f0ar kenningar <em>islam<\/em> og framfer\u00f0i \u00f6fgamanna innan \u00feeirrar tr\u00faar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Og svo er gott a\u00f0 muna a\u00f0 engir tveir einstaklinga \u00ed \u00f6llum heiminum eru n\u00e1kv\u00e6mlega samm\u00e1la um allt. Vi\u00f0 erum \u00f6ll me\u00f0 okkar sko\u00f0anir, sem skarast \u00e1 vi\u00f0 \u00e1lit margra annarra, en \u00fe\u00f3 ekki allra.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ma\u00f0ur nokkur slaufa\u00f0i m\u00e9r \u00e1 Facebook og sag\u00f0i upp &#8220;vin\u00e1ttu&#8221; okkar. \u00c9g \u00feakka\u00f0i honum fyri a\u00f0 l\u00e1ta mig vita og \u00f3ska\u00f0i honum jafnframt til hamingju me\u00f0 a\u00f0 eiga eing\u00f6ngu vini sem v\u00e6ru honum samm\u00e1la um allt milli himins og jar\u00f0ar!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Er sl\u00edkur vinah\u00f3pur til?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00de\u00fa veist svari\u00f0.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hvort heilahvelanna er r\u00e1\u00f0andi \u00ed hugsun \u00feinni? eftir \u00d6rn B\u00e1r\u00f0 J\u00f3nsson Viltu lesa e\u00f0a hlusta? Tekur 7 m\u00edn\u00fatur. Breski fr\u00e6\u00f0ima\u00f0urinn Iain McGilchrist (f. 1953) hefur vaki\u00f0 mikla athygli v\u00ed\u00f0a um heim og flytur fyrirlestra og m\u00e6tir \u00ed m\u00f6rg vi\u00f0t\u00f6l vi\u00f0 a\u00f0ra fr\u00e6\u00f0imenn og \u00fe\u00e1ttastj\u00f3rnendur sem m.a. er unnt a\u00f0 n\u00e1lgast \u00e1 YouTube.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_hide_featured_image":false,"_jetpack_featured_image_duplicate_dismissed":0,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[4],"tags":[226,266,279,284,317,324,697],"class_list":["post-6629","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-greinar-og-hugvekjur-articles","tag-gedlaeknir","tag-haegri","tag-heilahvel","tag-heilinn","tag-hugsun","tag-iain-mcgilchrist","tag-vinstri"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6629","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6629"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6629\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6629"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6629"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6629"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}