{"id":3860,"date":"2023-02-21T14:59:10","date_gmt":"2023-02-21T14:59:10","guid":{"rendered":"http:\/\/ornbardur.com\/2023\/02\/21\/geimskipin-voma\/"},"modified":"2023-02-21T14:59:10","modified_gmt":"2023-02-21T14:59:10","slug":"geimskipin-voma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ornbardur.com\/?p=3860","title":{"rendered":"Geimskipin voma"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/localhost:8081\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/img_2157-1.jpg?w=1024\" alt=\"\" class=\"wp-image-3858\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Geimskipin voma<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">eftir \u00d6rn B\u00e1r\u00f0 J\u00f3nsson<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Texti og hlj\u00f3\u00f0upptaka:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-audio\"><audio controls src=\"https:\/\/pub-c849b6aaf98340c4bec7b480b0f7ffe9.r2.dev\/2023\/02\/geimskipin-voma.m4a\"><\/audio><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hefur\u00f0u teki\u00f0 eftir \u00feeim? \u00deau eru a\u00f0 v\u00edsu oft \u00e1 bak vi\u00f0 sk\u00fdin en me\u00f0 lestri \u00feessarar greinar \u00e6ttir\u00f0u a\u00f0 koma auga \u00e1 \u00feau.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Heimurinn hefur breyst me\u00f0 \u00f3gnarhra\u00f0a hin s\u00ed\u00f0ari \u00e1r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Leikreglur hafa ri\u00f0last \u00e1 m\u00f6rgum svi\u00f0um og g\u00f6fgi oft viki\u00f0 fyrir gr\u00e6\u00f0gi, hei\u00f0arleiki fyrir hrappr\u00e6\u00f0i, l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i fyrir lygr\u00e6\u00f0i og almannahagur oft fyrir eigingirni.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u00e9r \u00e1\u00f0ur fyrr voru m\u00f6rg \u00f6flug fyrirt\u00e6ki rekin sem hei\u00f0arleg firmu, \u00fear sem almannahagur var haf\u00f0ur a\u00f0 lei\u00f0arlj\u00f3si og rekstrarmarkmi\u00f0 \u00feau helst a\u00f0 komast af, gera gagn og skila hagna\u00f0i til \u00feess a\u00f0 geta byggt upp eigi\u00f0 f\u00e9 og m\u00e6ta m\u00f6gru \u00e1runum.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tryggingarf\u00e9l\u00f6g voru lengi vel rekin nokkurn veginn \u00ed \u00feessum anda, a\u00f0 telja m\u00e1. Bankar einnig, enda voru \u00feeir \u00ed r\u00edkiseigu lengst af.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Endursko\u00f0endur unnu a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 g\u00e6ta laga og r\u00e9ttar \u00ed st\u00f6rfum s\u00ednum og sj\u00e1 til \u00feess a\u00f0 hluthafar og skattayfirv\u00f6ld fengju treyst ni\u00f0urst\u00f6\u00f0um \u00ed rekstrar- og efnahagsreikningum fyrirt\u00e6kja og stofnana.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">En n\u00fa er svo komi\u00f0 a\u00f0 \u00ed hinu virta dagbla\u00f0i, The Times, birtist grein n\u00fdlega um a\u00f0 st\u00f3ru og \u00feekktu endursko\u00f0unarfyrirt\u00e6kin, me\u00f0 skr\u00fdtnu n\u00f6fnin, (KPMG, EY, Deloitte, PwC) v\u00e6ru ekki lengur \u00feessi g\u00f3\u00f0u og tr\u00fau fyrirt\u00e6ki, \u00fev\u00ed n\u00fa s\u00e9u \u00feau svo hart drifin af hagna\u00f0arvon, hin st\u00f3ru verkefni \u00feeirra or\u00f0in mun margbreyttari og sum v\u00ed\u00f0sfjarri hef\u00f0bundnum reikningsskilum. Greinin ber yfirskriftina, The new millionaire factories sem kalla m\u00e6tti \u00e1 \u00edslensku, N\u00fdju millaverksmi\u00f0jurnar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fyrirt\u00e6ki geta villst af lei\u00f0 eins og einstaklingum h\u00e6ttir til, ef slikja fellur \u00e1 h\u00e1leit markmi\u00f0 \u00feeirra, eins og oxun \u00e1 g\u00f3\u00f0m\u00e1lma, sem missa \u00fear me\u00f0 glit sitt og glans.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Og hva\u00f0a gildi r\u00e1\u00f0a n\u00fa \u00ed okkar \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagi, sem \u00e1 stundum virkar eins og \u00fea\u00f0 s\u00e9 \u00e1 st\u00f6\u00f0ugri h\u00e1t\u00ed\u00f0 dr\u00fdsla, sem engum g\u00f3\u00f0um gildum eira og telja frelsi\u00f0 eitt r\u00e1\u00f0a f\u00f6r? Frelsi\u00f0 deyr nefnilega ef \u00fea\u00f0 hefur ekki sitt <em>yang<\/em>? L\u00edfi\u00f0 er \u00e6t\u00ed\u00f0 dans \u00fear sem jafnv\u00e6gislistin r\u00edkir e\u00f0a \u00fea\u00f0 sem \u00ed Austurl\u00f6ndum er kalla\u00f0 <em>yin<\/em> og <em>yang<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mikilv\u00e6gt er a\u00f0 vi\u00f0skiptal\u00edfi\u00f0 b\u00fai vi\u00f0 frelsi, en \u00fea\u00f0 vill gjarnan gleymast, a\u00f0 frelsi er aldrei taumlaust, frelsi er ekki til nema \u00ed parsambandi vi\u00f0 \u00f6nnur gildi og \u00fear er efst \u00e1 bla\u00f0i hugtaki\u00f0 \u00e1byrg\u00f0. Frelsi fylgir \u00e1byrg\u00f0 og \u00f3heft frelsi rekur allt sem \u00fea\u00f0 snertir \u00ed helsi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00dea\u00f0 sem v\u00edsindi og fr\u00e6\u00f0i n\u00e1 ekki a\u00f0 tj\u00e1, r\u00e1\u00f0a sk\u00e1ldin gjarnan vi\u00f0 a\u00f0 \u00fatsk\u00fdra og t\u00falka. Sk\u00e1ldi\u00f0 J\u00f3n \u00far V\u00f6r orti:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">L\u00edf \u00feitt \u00e1tt \u00fe\u00fa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ekki \u00e1 \u00e9g \u00fea\u00f0.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Enginn \u00e1 \u00fea\u00f0<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">nema \u00fe\u00fa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">En hamingjuna<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">hver \u00e1 hana?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hana \u00e1<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">enginn einn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J\u00e1, hamingjan er nefnilega tengslahugtak, \u00fear sem h\u00fan sem <em>yin<\/em> \u00fearf sitt<em> yang<\/em> til a\u00f0 t\u00f3ra. Sama \u00e1 vi\u00f0 um frelsi\u00f0 sem \u00e1 sitt <em>yang<\/em> \u00ed \u00e1byrg\u00f0inni.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cd l\u00edfinu er margt sem hefur \u00feessa tvo \u00e1sa. \u00c1 altari safna\u00f0a \u00dej\u00f3\u00f0kirkjunnar loga tv\u00f6 lj\u00f3s; anna\u00f0 fyrir fagna\u00f0arerindi\u00f0 og hitt fyrir l\u00f6gm\u00e1li\u00f0, anna\u00f0 fyrir k\u00e6rleiksbo\u00f0skap Krists og hitt fyrir Bo\u00f0or\u00f0in 10, anna\u00f0 fyrir frelsi\u00f0 og hitt fyrir \u00e1byrg\u00f0ina, anna\u00f0 fyrir elskuna og hitt fyrir m\u00f6rkin sem setja \u00fearf sj\u00e1lfum s\u00e9r og \u00f6\u00f0rum.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gu\u00f0fr\u00e6\u00f0in \u00ed okkar m\u00f3tm\u00e6lendahef\u00f0 hefur \u00e6t\u00ed\u00f0 lagt ofur\u00e1herslu \u00e1 pr\u00e9dikunina, \u00e1 mennta\u00f0a t\u00falkun \u00e1 ritum kristninnar og yfirf\u00e6rslu til samt\u00edmans hverju sinni. \u00deess vegna gerir kirkjan \u00fe\u00e1 kr\u00f6fu a\u00f0 prestar hafi loki\u00f0 a.m.k. 5 \u00e1ra h\u00e1sk\u00f3lan\u00e1mi \u00e1\u00f0ur en \u00feeim er hleypti upp \u00ed pr\u00e9dikunarst\u00f3linn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Manstu \u00feegar \u00fej\u00f3\u00f0l\u00edfi\u00f0 var or\u00f0i\u00f0 &#8220;svona gasalega tv\u00f6\u00fe\u00fasund og sj\u00f6&#8221; \u00ed heg\u00f0un og h\u00e1ttum fyrir Hrun, \u00feegar frelsi\u00f0 var or\u00f0i\u00f0 muna\u00f0arlaust, \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 haf\u00f0i t\u00fdnt s\u00ednu <em>yang<\/em> \u00fe.e. \u00e1byrg\u00f0inni?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vi\u00f0 b\u00faum \u00ed breyttum heimi. Tryggingarf\u00e9l\u00f6g, bankar og st\u00f3rfyrirt\u00e6ki, eru ekki lengur \u00f6ll \u00e1 marka\u00f0i eing\u00f6ngu til \u00feess a\u00f0 gera gagn og leggja g\u00f3\u00f0um gildum li\u00f0, heldur eru \u00feau sum kannski or\u00f0in eins og geimskip, sem voma yfir hagkerfum heims og um bor\u00f0 \u00ed br\u00fanni eru t\u00e6kif\u00e6rissinnar, sem vilja koma s\u00ednum sl\u00f6ngum \u00ed samband vi\u00f0 brj\u00f3st sem bl\u00e6\u00f0a og gefa sj\u00e1lfum s\u00e9r n\u00fd f\u00e6ri til a\u00f0 sj\u00faga hj\u00f6rtu \u00feolenda og gr\u00e6\u00f0a \u00e1 \u00feeim. Einhver \u00fearf nefnilega a\u00f0 bl\u00e6\u00f0a til a\u00f0 a\u00f0rir f\u00e1i a\u00f0 gr\u00e6\u00f0a. Sj\u00e1lfur gaf \u00e9g bl\u00f3\u00f0 reglulega \u00ed m\u00f6rg \u00e1r, en Bl\u00f3\u00f0bankinn g\u00e6tti \u00feess \u00e6t\u00ed\u00f0 a\u00f0 tappa ekki um of af kallinum, enda er bankinn s\u00e1 ekki millaverksmi\u00f0ja og \u00e9g ekki or\u00f0inn bl\u00f3\u00f0laus.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sumir stj\u00f3rnm\u00e1lamenn eru beint og \u00f3beint \u00ed \u00fej\u00f3nustu \u00feessara geimskipa og \u00e1hafna \u00feeirra, gr\u00f3\u00f0apunganna, sem aldrei se\u00f0jast.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00deessi geimskip eru or\u00f0in a\u00f0 einskonar heimspl\u00e1gu. \u00d3heftur kapitalismi l\u00fdtur s\u00f6mu l\u00f6gm\u00e1lum og \u00f3heft frelsi, sem ver\u00f0ur a\u00f0 \u00f3argad\u00fdri eins og \u00f3heft frelsi skilur eftir sig helsi og fj\u00f6tra fyrir st\u00f3ra h\u00f3pa f\u00f3lks.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c9g hef veri\u00f0 a\u00f0 hlusta \u00e1 lestur s\u00f6gunnar, \u00c9g kaus frelsi\u00f0, \u00ed R\u00edkis\u00fatvarpinu, eftir Viktor Kravtsenko. H\u00fan var skrifu\u00f0 af \u00dakra\u00ednumanni sem lif\u00f0i \u00e1 d\u00f6gum Stal\u00edns og \u00fej\u00f3na\u00f0i komm\u00fanismanum \u00fear til hann s\u00e1 \u00ed gegnum dj\u00f6fulskapinn allan og fl\u00fd\u00f0i land. Ofr\u00edki\u00f0 var\u00f0 algert, flokksr\u00e6\u00f0i\u00f0 \u00feoldi ekki fj\u00e1lsa hugsun og hrundi a\u00f0 lokum til grunna, en \u00fev\u00ed mi\u00f0ur t\u00f3k vi\u00f0 taumlaust frelsi \u00f3l\u00edgarka og dr\u00edsla undir stj\u00f3rn yfirp\u00fakans sj\u00e1lfs \u00ed R\u00fasslandi, P\u00fat\u00edns, sem hefur r\u00e1\u00f0ist \u00e1 sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0a \u00fej\u00f3\u00f0 me\u00f0 vi\u00f0urstyggilegum h\u00e6tti. Hann st\u00fdrir m\u00f6rgum geimskipum me\u00f0 s\u00ednum f\u00e1lmandi gr\u00e6\u00f0gissl\u00f6ngum, en sem betur fer er b\u00fai\u00f0 a\u00f0 klippa \u00e1 \u00fe\u00e6r \u00ed m\u00f6rgum l\u00f6ndum og setja h\u00f6mlur \u00e1 \u00e1hafnir og eigendur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">En aftur hinga\u00f0 heim. N\u00fa er barist \u00ed okkar \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagi um betri kj\u00f6r handa \u00feeim sem minnst bera \u00far b\u00fdtum. \u00deau \u00feurfa nau\u00f0synlega a\u00f0 f\u00e1 lei\u00f0r\u00e9ttingu. Vi\u00f0 ver\u00f0um a\u00f0 n\u00e1 a\u00f0 reka \u00feetta \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lag \u00e1n \u00feess a\u00f0 st\u00f3rir h\u00f3par falli \u00ed gryfju f\u00e1t\u00e6ktar, sem s\u00e6mir ekki \u00fej\u00f3\u00f0 sem vill l\u00edta \u00e1 sig sem menningar\u00fej\u00f3\u00f0. Best v\u00e6ri a\u00f0 h\u00fan liti \u00e1 sig sem \u00fej\u00f3\u00f0 tr\u00faar og g\u00f3\u00f0ra gilda, en svo er ekki, me\u00f0an b\u00f6rn hennar eru m\u00f6rg hver \u00e1 har\u00f0ahlaupum fr\u00e1 sannleikanum.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c1 sama t\u00edma streymir f\u00f3lk til Evr\u00f3pu \u00ed hundru\u00f0 \u00fe\u00fasunda tali. Og hvers vegna til Evr\u00f3pu?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vegna \u00feess a\u00f0 \u00fear eru l\u00edfskj\u00f6rin best, \u00e6\u00f0stu mannr\u00e9ttindi trygg\u00f0, umhyggja mest, \u00f6ryggi best.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Og hvers vegna er Evr\u00f3pa svona fr\u00e1b\u00e6r?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u00fan er \u00fea\u00f0 vegna \u00feess a\u00f0 \u00e1lfan hefur allt sitt vit &#8211; sem h\u00fan hefur afla\u00f0 s\u00e9r \u00e1 li\u00f0num \u00f6ldum, me\u00f0 r\u00f6kr\u00e6\u00f0um og \u00ed \u00e1t\u00f6kum \u00e1 milli h\u00f3pa, me\u00f0 bl\u00f3\u00f0i, svita og t\u00e1rum &#8211; \u00far tveimur viskubrunnum; hinum gy\u00f0ing\/kristna brunni og hinum gr\u00edsk\/f\u00edl\u00f3s\u00f3f\u00edska.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00fa hleypur f\u00f3lk fr\u00e1 \u00feessum brunnum og eltir \u00fats\u00f6lur \u00fear sem \u00fea\u00f0 kaupir g\u00f6r\u00f3tta drykki og eitra\u00f0a \u00ed lekum skj\u00f3lum.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">En hve lengi mun \u00fea\u00f0 vara , a\u00f0 Evr\u00f3pa tr\u00f3ni \u00e1 toppnum, ef fl\u00f3ttinn fr\u00e1 sannleikanum heldur fram sem horfir og lei\u00f0ir til fram-af-fara, a\u00f0 \u00e1lfan gangi fyrir bj\u00f6rg? \u00c6tlar f\u00f3lk a\u00f0 kasta arfinum \u00e1 gl\u00e6, kasta menningunni allri, b\u00f3kmenntum og listum, gildagrunni og tr\u00fa s\u00ed\u00f0ustu 2.000 \u00e1ra og teysta \u00feess \u00ed sta\u00f0 \u00e1 v\u00e9lmenni \u00ed s\u00fdndarveruleika sem stj\u00f3rnast bara af bl\u00f3\u00f0lausum alg\u00f3ritmum?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Og geimskipin voma \u00e1fram yfir m\u00f6rku\u00f0um heims og b\u00ed\u00f0a \u00e1tekta. Andvaralaus f\u00f3lksmassinn gefur vel af s\u00e9r \u00fear sem hann fl\u00fdtur sofandi a\u00f0 feig\u00f0ar\u00f3si.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ef afturhvarf til hinna g\u00f3\u00f0u gilda ver\u00f0ur ekki a\u00f0 veruleika, \u00fe\u00e1 megum vi\u00f0 fara a\u00f0 bi\u00f0ja fyrir okkur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Manstu \u00e1ri\u00f0 2007?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Geimskipin voma eftir \u00d6rn B\u00e1r\u00f0 J\u00f3nsson<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_hide_featured_image":false,"_jetpack_featured_image_duplicate_dismissed":0,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[4],"tags":[254,518,602],"class_list":["post-3860","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-greinar-og-hugvekjur-articles","tag-hagsmunir","tag-rettlaeti","tag-stjornmal"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3860","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3860"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3860\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3860"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3860"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ornbardur.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3860"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}